Việt Nam – Thái Lan: Mất mũi khoan, Kim Sang Sik phải đổi nhịp

Trong buổi tập cuối trước trận gặp Thái Lan, tôi ngồi ở hàng ghế thứ ba khán đài phụ, bấm đồng hồ và đếm. Đội chia đôi đá nội bộ, bốn hiệp mười phút. Ba hiệp đầu, bóng chạy ngang, không ai dám chọc khe. Sang hiệp thứ tư, Kim Sang Sik thổi còi, hạ thấp hàng thủ đối kháng rồi hét đúng một từ: “Sau lưng.” Mười bảy giây sau, bóng nằm trong lưới. Tôi ghi vào sổ: đội này không tập để mở trận. Họ tập để đóng trận.

Bảng tin ở ngoài kể câu chuyện khác. Hai mươi bảy trận bất bại, hai mươi ba thắng, bốn hòa. Một dãy số đẹp tới mức khiến người ta quên mất trận ra quân chỉ thắng Philippines 1-0. Tôi đã tua lại băng ghi hình trận đó ba lần để xem Việt Nam làm gì trong ba mươi phút đầu. Câu trả lời là: gần như không làm gì. Bốn mươi hai phần trăm thời lượng bóng nằm ở phần sân nhà, các đường chuyền dọc rất hiếm, và cú dứt điểm duy nhất đi trúng đích đến ở phút sáu mươi bảy. Đó là mẫu hình của một đội đá theo nhịp, không đá theo cảm hứng. Và cái nhịp ấy đang bị đe dọa bởi thứ mà không bảng tin nào in ra: danh sách chấn thương.

Người ta tin vào màn hình, tôi tin vào gã ngồi cuối băng ghế chép tay. Băng ghế ấy mấy ngày nay trống bốn chỗ. Quang Hải, Văn Vĩ, Thành Chung ngồi ngoài vì chấn thương. Chỗ thứ tư là Nguyễn Xuân Son, tiền đạo từng ghi bàn ở trận chung kết khu vực gần nhất, nghỉ từ bốn tới sáu tuần. Kim Sang Sik công khai xin lỗi người hâm mộ, và xin lỗi riêng Thép Xanh Nam Định, câu lạc bộ mất tiền đạo trụ cột vì nghĩa vụ đội tuyển. Một huấn luyện viên đi xin lỗi một câu lạc bộ ở giữa giải đấu là chuyện ít thấy. Nó cho thấy ông biết rõ giá của một cuộc gọi tập trung, và biết rằng trong hệ thống bóng đá này, một cầu thủ lớn là tài sản vượt xa ngân sách của một câu lạc bộ V.League.

Trận này là chung kết vòng bảng theo đúng nghĩa. Việt Nam và Thái Lan cùng thắng trận ra quân, Thái Lan thắng Pakistan 4-0. Ai thắng tại Bandung thì nắm ngôi nhất bảng và đường đi nhẹ hơn ở vòng sau. Đây cũng là trận đầu tiên mà dãy hai mươi bảy trận bất bại thật sự bị đem ra thử.

Kế hoạch của Kim Sang Sik không hề bí mật. Ông nói thẳng về hai giai đoạn: hiệp một giữ cự ly, khóa trục giữa, không cho Thái Lan chơi bóng trong khoảng ba mươi mét cuối sân; sau giờ nghỉ mới tăng tốc và khai thác khoảng trống sau lưng hàng thủ. Ông gọi tuyến giữa của Thái Lan là nguồn nguy hiểm chính, và ông muốn triệt nó trước khi nghĩ tới chuyện ghi bàn. Đây là lối chơi quản lý rủi ro: đổi sự hung hãn đầu trận lấy quyền kiểm soát cuối trận.

Vấn đề nằm ở chỗ giai đoạn hai cần người. Giai đoạn hai cần một số chín biết chạy chỗ và một số mười biết tung đường cuối cùng — cả hai đang nằm ở phòng y tế. Xuân Son nghỉ bốn tới sáu tuần, Quang Hải ngồi ngoài, Nguyễn Hoàng Đức để ngỏ khả năng ra sân. Cái kế hoạch đẹp trên bảng chiến thuật mất đúng hai mắt xích làm nên nó.

Đó là lý do buổi tập hôm ấy có mười bảy giây đáng ghi. Williams Minh Hoàng, mười chín tuổi, về nước từ nước ngoài, là người nhận bóng ở vùng trống sau lưng hàng thủ. Cậu ấy đã có một đường kiến tạo cho Đinh Bắc ở trận trước. Việt Nam những năm gần đây mở rộng nguồn tuyển: Patrik Lê Giang, Hoàng Hên, Tài Lộc, Adou Minh, Cao Quang Vinh, Ngô Đăng Khoa, Minh Hoàng. Một phần vì chấn thương dồn dập, nhưng cũng vì liên đoàn đã biến việc tìm người Việt ở nước ngoài thành chính sách thường trực, không phải phương án chữa cháy.

Phía Thái Lan, câu chuyện gọn hơn. Chanathip Songkrasin được cho nghỉ ở trận gặp Pakistan, và tôi không tin đó thuần túy là chuyện thể lực. Một cầu thủ sáng tạo được giữ chân riêng cho một trận là tín hiệu: đối thủ đang nhắm đúng vào chỗ Việt Nam mỏng nhất, trục giữa, nơi Hoàng Đức chưa chắc đá. Báo Thái Lan cũng không ngồi yên. Siam Sport đăng bài cảnh báo người hâm mộ nhà về sự ổn định của Việt Nam, điều hiếm thấy vì truyền thông khu vực thường ca ngợi đội nhà. Bình luận viên Quang Huy dự đoán 2-1 cho Việt Nam, và gọi Thái Lan lần này khó chịu hơn cả trận chung kết trước.

Chỗ tôi không đồng tình nằm ở chữ “bất bại”. Truyền thông quốc tế nhìn dãy hai mươi bảy trận rồi vẽ ra một Việt Nam không thể thua. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi sát các trận đấu của tuyển Việt Nam dưới thời Kim Sang Sik, tôi nhìn mười lăm trận gần nhất trong sổ tay và thấy một đội thắng bằng cách giữ nhịp: nhiều trận cách biệt một bàn, nhiều trận quyết định ở hai mươi phút cuối, nhiều trận hàng thủ phải căng trong hiệp một rồi tiền đạo dự bị vào giải quyết. Sự ổn định là thật. Sự thống trị thì không. Theo dõi một đội cả năm trời dạy cho tôi một thói quen khó bỏ: tôi không đọc kết quả, tôi đọc thời điểm có kết quả.

Và đây là điều tôi nghi nhất về câu chuyện “hiệp hai mạnh hơn”. Ở nhiều trường hợp, sức mạnh của hiệp hai không phải chuyện sinh lý mà là chuyện truyền thông. Nói trước rằng đội mình sẽ bùng nổ sau giờ nghỉ là nước đi đôi: nó xoa dịu sự sốt ruột của khán giả sau một hiệp một nhàm chán, và nó giữ nguyên đường lui nếu đội bóng chọn chơi chắc. Nếu Việt Nam thật sự tin vào khả năng bùng nổ sau giờ nghỉ, đội hình xuất phát phải có ít nhất một người đủ sức giữ bóng ở tuyến trên. Không có Xuân Son, không có Quang Hải, khả năng ấy dồn hết vào chân Hoàng Đức, người đang bỏ ngỏ.

Phòng thay đồ không bao giờ giữ được bí mật — chỉ có người không biết nghe mới tưởng nó im. Giọng điệu của đội mấy ngày nay rất thống nhất: Hải Long nói cả đội sẵn sàng chiến đấu vì Xuân Son, Kim Sang Sik khen Thái Lan, không ai nói câu nào dễ kích động. Sự thống nhất ấy là dấu hiệu một phòng thay đồ lành. Nhưng nó cũng là dấu hiệu họ biết trận này không dễ, và không muốn gieo vào đầu khán giả một kỳ vọng mà họ chưa chắc đáp được.

Tôi đã từng đuổi một mình theo Gabriel Mercado dưới mưa ở Nga, giữa một buổi phỏng vấn hỗn loạn, chỉ để hỏi một câu về Mbappé. Tin nóng không rơi từ trời; phải tự tạo. Trận ở Bandung này cũng vậy. Tôi không ngồi chờ thông cáo chấn thương. Tôi theo dõi danh sách đăng ký, theo dõi ai ra khởi động trước, theo dõi hậu vệ nào được xếp bọc lót trong bài đá phạt góc buổi tập.

Ở hiệp một, mắt tôi sẽ dán vào trục giữa. Nếu Hoàng Đức đá chính và chạm bóng hơn hai mươi lần trong ba mươi phút đầu, Việt Nam không cần chờ tới phút sáu mươi. Nếu cậu ấy ngồi ngoài, Việt Nam sẽ chơi bóng dài, đá theo nhịp chậm và dồn hết vào hai mươi phút cuối — nghĩa là Thái Lan, với Chanathip còn nguyên sức, sẽ nắm phần lớn thời lượng bóng và phần lớn cơ hội.

Kẽ hở thật của trận này không nằm ở hàng thủ Việt Nam. Nó nằm ở chỗ đội bóng này đang phải học lại cách ghi bàn mà không có người ghi bàn quen thuộc. Ai thay Xuân Son không phải câu hỏi lớn. Câu hỏi lớn là Williams Minh Hoàng, hay bất kỳ ai được đẩy lên, có giữ nổi nhịp của một trận đấu mà mỗi mét vuông sân đều bị tranh hay không.

Kẻ bị khinh thường ở phòng thay đồ giờ đếm nhịp cho cả đội. Tôi đếm được cả mười bảy giây ấy trong buổi tập chiều muộn, và tôi sẽ đếm tiếp từ hàng ghế khán đài phụ ở Bandung, xem liệu cái nhịp đó có sống nổi qua hiệp một.